Dr. Misto Marko mbetet një nga figurat më përfaqësuese të qytetit të Pogradecit, një emër i lidhur ngushtë me shërbimin mjekësor, jetën kulturore dhe qytetarinë për disa dekada me radhë. Mjek, dramaturg dhe humanist, ai la pas një trashëgimi që shtrihet përtej profesionit dhe kohës në të cilën jetoi.
Origjina dhe formimi
I lindur në vitin 1926, Misto Marko ishte nip i shkrimtarit të shquar Mitrush Kuteli, një lidhje familjare që ndikoi ndjeshëm në formimin e tij intelektual. Gjatë viteve të studimit në Tiranë, ai qëndroi shpesh në shtëpinë e Kutelit, ku u njoh nga afër me botën e librave dhe mendimit kritik, duke krijuar një lidhje të hershme me letërsinë.
Hapat e parë në shkrim
Talenti për të shkruar u inkurajua nga profesori i tij i gjimnazit, Skënder Luarasi. Me rastin e 100-vjetorit të lindjes së Naim Frashërit, Luarasi i kërkoi nxënësit Misto të shkruante një poezi, një moment që shënoi nisjen e rrugëtimit të tij letrar, paralelisht me studimet për mjekësi.
Dëshmitar i një epoke represive
Misto Marko ishte dëshmitar i drejtpërdrejtë i represionit ndaj intelektualëve shqiptarë gjatë periudhës së diktaturës. Ai ndodhej në shtëpinë e Kutelit ditën e arrestimit të shkrimtarit, një ngjarje që pasqyron klimën e rëndë politike të kohës dhe që la gjurmë të thella në jetën e tij.
Shërbimi mjekësor në Pogradec dhe Mokër
Pas përfundimit të studimeve të mjekësisë, fillimisht në Beograd dhe më pas në Bukuresht, në vitin 1954 Misto Marko u emërua mjek në Pogradec. Shumë shpejt ai u bë një nga figurat kryesore të shërbimit shëndetësor në qytet dhe zonat përreth.
Gjatë epidemisë së fruthit, ai shërbeu në zonën e Mokrës, një territor i vështirë dhe me mungesë shërbimesh shëndetësore. Përkushtimi i tij në këtë zonë u vlerësua gjerësisht nga komuniteti lokal dhe mbetet një nga episodet më domethënëse të karrierës së tij.
Letërsia dhe dramaturgjia
Krahas profesionit të mjekut, Misto Marko zhvilloi një veprimtari të qëndrueshme letrare. Ai shkroi drama historike dhe komedi që u vunë në skenë në Tiranë dhe Prishtinë. Një vend të veçantë në krijimtarinë e tij zënë dramat kushtuar Mokrës, ku historia dhe jeta lokale u kthyen në subjekt artistik.
Mjeku i Lasgush Poradecit
Për afro 40 vjet, Dr. Misto Marko ishte mjeku personal i poetit të madh Lasgush Poradecit. Përveç kësaj, ai ishte mjeku i besuar i qindra familjeve pogradecare, duke ndërtuar një marrëdhënie të fortë besimi me komunitetin.
Trashëgimi dhe kujtesë
Ata që e njohën e përshkruajnë Misto Markon si njeri të thjeshtë, të përkushtuar dhe gjithmonë pranë njerëzve. Figura e tij mbetet një ndërthurje e rrallë e shkencës, artit dhe humanizmit, duke zënë një vend të veçantë në historinë e Pogradecit dhe në kujtesën kolektive të qytetit.
