30 tetorit 1974, – Kinshasa, Zaire
Ka netë kur historia e sportit nuk shkruhet me numra dhe statistika, por me emocione, me zhurmën e daulleve primitive dhe me dritën e shpresës. Mëngjesi tropikal i 30 tetorit 1974, nën qiellin e yjëzuar dhe të rëndë të Kinshasës, ishte një prej tyre. Bota mblodhi frymën, duke dëgjuar thirrjen e një turme prej 60,000 njerëzish: “Ali, boma ye!” apo “Ali, vrite!”.
Në zemrën e Zairit – që sot njihet si Republika Demokratike e Kongos, – ndodhi një nga çastet më të thella dhe madhështore të boksit – përballja mes Muhammad Ali dhe Xhorxh Foreman, e pagëzuar si “The Rumble in the Jungle”. Ky ishte më shumë se një duel për titullin botëror në peshat e rënda; ishte një ndeshje epike mes dy filozofive të jetës, mes dy simboleve të epokës. Ishte ndeshja midis shpirtit të pathyeshëm të sfiduesit dhe forcës brutale të kampionit. Midis një njeriu që kishte humbur gjithçka për parimet e tij dhe një makinerie nokauti që nuk njihte humbje.
Ali vs Foreman
Ali, ish-kampion olimpik dhe botëror, vinte në Afrikë si i dëbuar i kohës. Pas një periudhe të gjatë ku i ishte hequr licenca për shkak të refuzimit për t’u përfshirë në luftën e Vietnamit, ai nuk ishte thjesht një boksier. Ai ishte tashmë një figurë globale: simbol i dinjitetit, i kurajos qytetare, i njeriut që nuk përkulet para padrejtësisë. Në moshën 32-vjeçare, shpejtësia i ishte zbehur, por trashëgimia e tij ishte rritur.
Përballë tij qëndronte Xhorxh Foreman – një forcë e natyrës, më i ri, më i pamposhtur, zotërues i grushtit më shkatërrues në sport. Foreman i kishte mbyllur ndeshjet e tij pothuajse gjithmonë me nokaut brenda pak raundesh, duke e shkatërruar kundërshtarin me një dhunë të pafalshme. Pothuajse të gjithë mendonin se ky ishte fundi i karrierës së Ali-t.
Strategjia e rraskapitjes
Në orën katër të mëngjesit, një orar i pazakontë për të ndjekur kërkesat e audiencës amerikane, nën dritat verbuese dhe vapën afrikane, filloi ndeshja që do të ndryshonte kursin e historisë. Ali e dinte se nuk mund të luftonte forcën me forcë. Ai luftoi me mendje, duke zbatuar strategjinë e tij legjendare, “rope-a-dope” që në shqip vjen si: përleshje mbi litarët. Në vend që të shmangej, Ali u mbështet në litarët e ringut, duke mbuluar kokën dhe trupin. Ai e la Foremanin të godiste dhe të shfrynte të gjithë energjinë e tij. Çdo grusht i Foreman-it, megjithëse i rëndë, dukej se përzihej me litarët dhe e humbiste forcën. Ali i pëshpëriste fjalë provokuese kampionit të frustruar: “A është ky i gjithë grushti yt, Xhorxh?!” Ndërkohë, turma afrikane, e mahnitur nga kurajoja dhe guximi i Ali-t, brohoriste pa ndalur.
Nokauti i Përjetësisë
Ndërsa shkuam në raundin e tetë, Foreman ishte rraskapitur fizikisht dhe psikologjikisht. Grushtat e tij, që në fillim ishin topa guri, tani ishin thjesht shtyrje të dobëta. Papritur, si një aktoresk i skenarit më të mirë, Ali shpërtheu. Ai u shkëput nga litarët dhe goditi Foreman-in me një kombinim të shpejtë e të përsosur, duke kulmuar me një goditje të djathtë që rrëzoi kampionin për tokë.
Arena shpërtheu në një histeri kolektive. Xhorxh Foreman, i pamposhturi, ishte shtrirë në tokë dhe arbitri numëronte. Ali ishte rikthyer në fronin e tij.
Kjo fitore kapërceu kufijtë e sportit. Ajo ishte triumfi i inteligjencës mbi muskulaturën, i shpirtit njerëzor mbi frikën dhe dhunën, i besimit te vetvetja kur askush tjetër nuk besonte. Në një kohë kur bota kishte nevojë për një hero që sfidonte pushtetin, Muhammad Ali e ofroi atë me një buzëqeshje, me një fjalë, dhe me atë grusht të vetmuar që vulosi emrin e tij në panteonin e mitit.
“Unë jam më i madhi,” kishte thënë ai dikur. Dhe atë natë në Zaire, në zemrën e errësirës afrikane, ai nuk u bë vetëm kampion i botës, por u kthye në një legjendë, figura më ikonike dhe më frymëzuese që ka njohur sporti.
