Një raport i Kontrollit të Lartë të Shtetit nxjerr në pah një sërë problematikash serioze në administrimin e financave, pronave publike dhe tenderave në Bashkinë e Elbasanit, gjatë vitit 2022, kur institucioni drejtohej nga kryebashkiaku Gledian Llatja.
Auditimi financiar dhe i përputhshmërisë, i publikuar nga KLSH, evidenton detyrime të papaguara në shifra marramendëse, gjoba që nuk janë mbledhur, prona publike të paregjistruara, probleme me prokurimet publike dhe pagesa për punime që nuk janë kryer sipas volumeve të faturuara.
Mbi 1 miliard lekë borxhe, bashkia dështon në mbledhjen e taksave
Një prej konstatimeve më të rënda lidhet me borxhet e qytetarëve dhe bizneseve ndaj Bashkisë Elbasan.
Sipas raportit, në fund të vitit 2022, detyrimet tatimore të paarkëtuara arrinin në 1 miliard e 29 milionë lekë.
Nga kjo shumë, 732.5 milionë lekë u përkisnin bizneseve dhe subjekteve private, ndërsa 295.7 milionë lekë familjarëve. Vetëm për taksën e tokës bujqësore rezultonin debitore 9,287 familje.
KLSH evidenton se strukturat e bashkisë nuk kishin marrë të gjitha masat për mbledhjen e këtyre detyrimeve, duke rekomanduar bllokimin e llogarive bankare, vendosjen e barrëve siguruese mbi pasuritë dhe ndjekjen e procedurave ligjore ndaj debitorëve.
75 gjoba të papaguara, 37.5 milionë lekë që nuk u arkëtuan
Edhe Inspektorati i Mbrojtjes së Territorit rezulton me problematika në raportin e KLSH-së.
Gjatë vitit 2022 ishin vendosur 83 gjoba me vlerë totale 41.1 milionë lekë. Prej tyre, vetëm 8 subjekte kishin paguar vullnetarisht 3.6 milionë lekë.
Ndërkohë, 75 subjekte kishin lënë pa paguar 37.5 milionë lekë gjoba.
Audituesit konstatojnë se Inspektorati nuk kishte ndjekur të gjitha rrugët ligjore për mbledhjen e detyrimeve, duke kërkuar që çështjet të ndiqeshin në gjykatë dhe të sigurohej ekzekutimi i gjobave.
10 mijë prona publike pa certifikatë pronësie
Një tjetër konstatim tronditës lidhet me administrimin e pronave të Bashkisë Elbasan.
Sipas KLSH-së, 10,086 prona të paluajtshme nuk ishin pajisur me dokumentacion pronësie dhe nuk ishin regjistruar pranë Agjencisë Shtetërore të Kadastrës.
Nga këto, 3,508 prona i përkisnin bashkisë dhe 6,578 njësive administrative.
Raporti evidenton se procesi i regjistrimit ishte neglizhuar dhe se Drejtoria e Aseteve nuk dispononte dokumentacion të mjaftueshëm për ndjekjen e procedurave pranë institucioneve përkatëse.
Për më tepër, 22 prona të pajisura me certifikata pronësie gjatë vitit 2022 nuk ishin regjistruar në kontabilitetin e bashkisë.
Tenderat në shënjestër të auditimit: fitues që nuk plotësonin kriteret
KLSH ka konstatuar shkelje edhe në procedurat e prokurimit publik.
Në 7 procedura tenderimi, njësia e prokurimit nuk kishte argumentuar kriteret e veçanta të vendosura për operatorët ekonomikë.
Problematikat përfshinin tendera për rikonstruksionin e shkollës “Kostandin Kristoforidhi”, shkollës artistike “Onufri”, rrugëve në lagjen “5 Maji”, rrjetit të kanalizimeve në zonat informale dhe investimeve të tjera publike.
Auditimi evidenton gjithashtu se në 3 procedura janë kualifikuar dhe shpallur fitues operatorë ekonomikë që nuk plotësonin kriteret e vendosura në dokumentet e tenderit.
Këto konstatime ngrenë pikëpyetje për mënyrën se si janë hartuar kriteret, si janë vlerësuar ofertat dhe si është administruar konkurrenca në prokurimet publike të bashkisë.
Pagesa për punime të pakryera dhe dëm ekonomik në buxhet
Në disa investime publike, audituesit kanë konstatuar diferenca mes volumeve të punimeve të paguara dhe atyre të realizuara në terren.
Në asfaltimin e rrugëve “Grigor Nosi”, “Xhafer Duhanxhiu” dhe “Hasan Kopili”, në lagjen 5 Maji, janë konstatuar punime të likuiduara, por të pakryera në fakt, në vlerën 778,220 lekë.
Në një tjetër rast, në ndërhyrjet në linjën e kanalizimeve dhe ndërtimin e sheshit të parkimit te varrezat publike, është evidentuar dëm ekonomik prej 887,852 lekësh.
Po ashtu, në 7 raste është konstatuar pagesë e dyfishtë e TVSH-së, me një vlerë prej 709,648 lekësh, për të cilën KLSH kërkon arkëtimin e shumës nga subjektet përfituese.
Edhe në sheshet e pallateve në lagjen Partizani janë konstatuar pagesa për punime të pakryera në vlerën 568,428 lekë.
Këto nuk janë thjesht mangësi dokumentacioni. Bëhet fjalë për shuma që audituesit i kanë klasifikuar si dëm ekonomik ndaj fondeve publike.
Gurore që shfrytëzonin pronat publike pa kontrata
Një tjetër problematikë lidhet me shfrytëzimin e fondit pyjor dhe kullosor në pronësi të Bashkisë Elbasan.
KLSH ka evidentuar subjekte ekonomike që shfrytëzonin sipërfaqe publike për aktivitet minerar pa kontrata të vlefshme qiraje dhe pa përfunduar procedurat e nevojshme ligjore.
Një subjekt shfrytëzonte 12 hektarë që prej vitit 2012 pa kontratë përdorimi. Një tjetër shfrytëzonte 5 hektarë që prej vitit 2014, ndërsa një subjekt tjetër 0.5 hektarë që prej vitit 2015, pa kontratat përkatëse.
Për dy subjekte të tjera, bashkia nuk dispononte as dosje dhe as informacion të plotë mbi shfrytëzimin e 4.58 hektarëve të fondit pyjor dhe kullosor.
KLSH rekomandoi marrjen e masave për bllokimin e aktiviteteve deri në përfundimin e procedurave ligjore dhe vlerësimin e dëmit të shkaktuar ndaj pronës publike.
Edhe lejet e ndërtimit me probleme: 75 metra katrorë strehim social të munguar
Në një rast të shqyrtuar nga audituesit, për një leje ndërtimi në lagjen “Dyli Haxhire”, me objekt një godinë shumëkatëshe, bashkia kishte llogaritur gabim sipërfaqen që duhej të kalonte në fondin publik të banesave sociale.
Në vend të 166.93 metrave katrorë, ishte përcaktuar detyrimi prej vetëm 91.3 metrash katrorë.
Diferenca prej 75.63 metrash katrorë duhej t’i kalonte bashkisë për fondin e banesave sociale.
KLSH jep opinion të kualifikuar për financat e bashkisë
Në përfundim të auditimit, Kontrolli i Lartë i Shtetit ka dhënë opinion të kualifikuar si për pasqyrat financiare të vitit 2022, ashtu edhe për përputhshmërinë e veprimtarisë së bashkisë me kuadrin ligjor.
Audituesit kanë konstatuar se Bashkia Elbasan nuk kishte ngritur një sistem efektiv të menaxhimit financiar dhe kontrollit të brendshëm, kishte krijuar detyrime të reja të prapambetura dhe kishte mangësi në procedurat e prokurimit.
Në raport theksohet gjithashtu se drejtimi i bashkisë mban përgjegjësi për ngritjen dhe monitorimin e sistemit të kontrollit të brendshëm, përdorimin e fondeve publike dhe administrimin e të ardhurave.
Gledian Llatja në qendër të përgjegjësisë institucionale
Gledian Llatja ishte kryetar i Bashkisë Elbasan gjatë periudhës së audituar. Në raport përmenden edhe kontrata të nënshkruara nga kryetari i bashkisë, ndërsa rekomandimet i drejtohen drejtuesit dhe strukturave përgjegjëse për marrjen e masave.
Gjetjet e KLSH-së kërkojnë përgjigje konkrete nga drejtimi i institucionit: Ku përfunduan detyrimet e paarkëtuara? Pse mijëra prona publike mbetën pa dokumentacion pronësie? Si u lejuan procedura tenderimi me kritere të paargumentuara dhe operatorë që nuk plotësonin kushtet? Dhe kush mban përgjegjësi për pagesat e punimeve që nuk rezultuan të kryera?
Raporti nuk përbën një vendim penal dhe nuk provon vetvetiu korrupsion apo vjedhje, por dokumenton një sërë problematikash serioze financiare dhe administrative që kërkojnë transparencë dhe llogaridhënie publike.
