Filmi hollivudian “War Dogs”, i bazuar në ngjarje reale, rikthen në vëmendje një nga episodet më të debatueshme të historisë moderne shqiptare, ku depot ushtarake, trafiku i armëve dhe emra të njohur të politikës shqiptare u përfshinë në një skandal ndërkombëtar me miliona dollarë.
Ngjarja lidhet me periudhën kur në pushtet ishte qeveria e drejtuar nga Sali Berisha. Në qendër të historisë janë dy të rinj amerikanë, David Packouz dhe Efraim Diveroli, të cilët përmes kompanisë AEY Inc. fituan një kontratë qindra milionë dollarëshe me Pentagonin për furnizimin e ushtrisë afgane me municione.
Sipas investigimeve ndërkombëtare, një pjesë e madhe e municioneve u sigurua nga depot ushtarake shqiptare, të mbushura me armatime të vjetra kineze dhe sovjetike të trashëguara nga periudha komuniste.
Problemi kryesor ishte se ligji amerikan ndalonte përdorimin e municioneve kineze për ushtrinë amerikane. Pikërisht këtu nisi skandali, pasi sipas raportimeve të kohës, municionet dyshohet se ripaketoheshin në Shqipëri për të fshehur origjinën e tyre, ndërsa ndërmjetësit përfitonin miliona dollarë nga kontratat e luftës.
Në atë periudhë ministër i Mbrojtjes ishte Fatmir Mediu, emër që u përfshi më vonë edhe në debatin publik pas tragjedisë së Gërdecit. Vetëm pak kohë pas skandalit të armëve, shpërthimi katastrofik në Gërdec tronditi vendin, duke lënë dhjetëra viktima dhe qindra të plagosur.
Një nga figurat më të përfolura të asaj kohe ishte biznesmeni Kosta Trebicka, i cili doli publikisht duke denoncuar aferën e armëve. Ai pretendonte se pas skemës fshiheshin njerëz të fuqishëm pranë qeverisë së kohës.
Trebicka përmendi edhe nofkën “Peshkaqeni”, për të cilën media dhe opinioni publik dyshuan se mund t’i referohej Shkëlzen Berishës, djalit të kryeministrit të atëhershëm. Familja Berisha i ka mohuar vazhdimisht këto akuza dhe deri më sot nuk ka pasur prova ligjore që ta vërtetojnë këtë pretendim.
Vdekja e Kosta Trebickës në vitin 2008 shtoi edhe më shumë misterin rreth kësaj historie. Zyrtarisht ai humbi jetën në një aksident automobilistik, por prej vitesh kanë qarkulluar dyshime dhe akuza politike se ai mund të jetë eliminuar për shkak të dëshmive që kishte mbi trafikun e armëve.
Edhe pse “War Dogs” e trajton historinë me humor dhe stil hollivudian, për Shqipërinë kjo mbetet një nga periudhat më të errëta dhe më të debatuara, ku depot ushtarake, biznesi i armëve dhe politika u ndërthurën në një histori që vazhdon të ngjallë debat edhe sot.
