Nga Devolli në Kukës e deri në brigjet e Prespës, emisioni “Njerëzit e Fshatit” në Euronews Albania, realizuar nga gazetari Xhensil Shkëmbi, sjell këtë herë një udhëtim të veçantë në zonat ku jeton komuniteti bullgar në Shqipëri. Një komunitet që sipas Censusit të fundit numëron rreth 7000 persona të vetëdeklaruar si bullgarë dhe që vazhdon të ruajë gjuhën, traditat dhe identitetin e tij ndër breza.
Në fshatin Vërnik të Devollit, banorët flasin hapur për sfidat me të cilat përballen çdo ditë. Mungesa e kanalizimeve, e ambulancës dhe e investimeve bazë ka bërë që shumë prej tyre të ndihen të harruar. Të moshuarit tregojnë se edhe sot përballen me kushte të vështira jetese, ndërsa kujtojnë se disa nga investimet më të rëndësishme për fshatin nuk kanë ardhur nga institucionet shqiptare, por nga mbështetja e komunitetit bullgar dhe Fondacionit “Kujtesa Bullgare”.
Banorët vlerësojnë veçanërisht investimin në rrugën që lidh Vërnikun me Devollin, si dhe rikonstruksionin e sheshit pranë burimit të ujit, projekte që sipas tyre kanë ndryshuar ndjeshëm jetën e përditshme të fshatit. Një historian vendas rrëfen para kamerës historinë e Vërnikut, duke theksuar lidhjet shekullore të banorëve me trashëgiminë bullgare dhe rëndësinë e ruajtjes së identitetit kulturor.
Udhëtimi i emisionit vazhdon në Shishtavec dhe Borje të Kukësit, ku në mbi 16 fshatra të zonës gorane jetojnë më shumë se 2500 persona të vetëdeklaruar si bullgarë. Në këto zona, banorët shprehin shqetësimin për emigrimin masiv dhe boshatisjen e fshatrave, por njëkohësisht tregojnë me krenari për gjuhën dhe traditat që kanë trashëguar nga të parët.
Një prej dëshmive më interesante vjen nga Borja, ku banorët shpjegojnë se debati për identitetin e tyre është i panevojshëm për ta. Ata theksojnë se gjuha e folur në familje është ajo që i lidh me rrënjët e tyre, ndërsa shqipen e kanë mësuar në shkollë. Historitë personale të të moshuarve, kujtimet e jetës së dikurshme dhe rrëfimet për traditat e zonës sjellin një panoramë autentike të një komuniteti pak të njohur për publikun shqiptar.
Një rol të veçantë në ruajtjen e lidhjeve me këtë komunitet ka luajtur Fondacioni “Kujtesa Bullgare”, i cili sipas banorëve ka financuar projekte infrastrukturore, aktivitete kulturore dhe iniciativa sociale në disa prej zonave ku jeton minoriteti bullgar. Në Pustec, banorët flasin jo vetëm për investimet në infrastrukturë, por edhe për mbështetjen humanitare që kanë marrë ndër vite.
Një nga momentet më prekëse të emisionit është dëshmia e një të moshuari nga Pusteci, i cili tregon se ka marrë trajtim mjekësor falas në Bullgari me ndihmën e Fondacionit “Kujtesa Bullgare”, pasi sipas tij nuk kishte mundësi të përballonte kostot e trajtimit në Shqipëri. Historia e tij është një nga shumë rrëfimet që tregojnë ndikimin konkret që ndihma e fondacionit ka pasur në jetën e njerëzve.
“Njerëzit e Fshatit” sjell kështu jo vetëm historinë e një minoriteti të njohur zyrtarisht në Shqipëri, por edhe realitetin e përditshëm të banorëve që jetojnë në zonat kufitare e malore të vendit. Përmes dëshmive autentike, emisioni hedh dritë mbi sfidat, traditat dhe identitetin e komunitetit bullgar, duke treguar njëkohësisht se si solidariteti, kujtesa historike dhe investimet në komunitet mund të bëjnë diferencë në jetën e njerëzve.
Një reportazh i veçantë mbi historinë, identitetin dhe sfidat e një komuniteti që kërkon të dëgjohet, të njihet dhe të mos harrohet.
Emisoni vjen me mbështetjen e kompanisë së sigurimeve “SIGAL”, Uji “Selita”, “Tona”, “Fibank” dhe Fondacioni “Kujtesa Bullgare”
