Adèle Hugo nuk është thjesht vajza e një gjeniu letrar; ajo është një figurë tragjike që qëndron në kufirin midis dashurisë absolute, sëmundjes mendore dhe vetmisë së pakthyeshme. Jeta e saj nuk mund të lexohet si një anekdotë romantike apo si një skandal sentimental, por si një rast i rrallë ku ndjenja, identiteti dhe realiteti shkrihen deri në vetëshkatërrim.
Adèle (1830–1915) ishte fëmija i pestë dhe i fundit i Victor Hugo-s dhe Adèle Foucher. Ajo u rrit në një mjedis intelektual, artistik dhe emocionalisht të ngarkuar. Babai i saj ishte jo vetëm një shkrimtar titan, por edhe një figurë publike monumentale, prania e së cilës e mbulonte gjithçka përreth.
Ndryshe nga motrat dhe vëllezërit e saj, Adèle ishte:
e ndjeshme, introverte,
muzikore (pianiste e talentuar), dhe emocionalisht e brishtë.
Humbjet familjare (vdekja e motrës Léopoldine dhe e vëllezërve) krijuan tek ajo një ndjeshmëri të thelluar ndaj humbjes dhe braktisjes. Këto plagë nuk u shëruan kurrë.
Në vitet 1850, Adèle u dashurua me Albert Andrew Pinson, një oficer britanik. Kjo dashuri nuk ishte reciproke. Pinson, nuk e deshi, nuk pranoi martesë, dhe e mbajti gjithmonë në distancë emocionale.
Për Adèle-n, refuzimi nuk u përjetua si fund, por si provë që duhej kapërcyer. Ajo e ndoqi Pinsonin në Halifax (Nova Scotia),
më pas në Barbados,
jetoi në kushte izolimi,
dhe krijoi narrativa deluzionale ku ajo ishte gruaja e tij “e fshehtë”.
Këtu dashuria pushon së qeni ndjenjë dhe shndërrohet në strukturë psikike, një bosht rreth të cilit ajo organizon gjithë ekzistencën.
Dokumentet, ditarët dhe dëshmitë familjare tregojnë qartë se Adèle vuante nga një çrregullim i rëndë psikotik, që sot do të përkufizohej si,
skizofreni paranoide,
ose çrregullim deluzional kronik.
Ajo falsifikonte letra,
firmoste si “Zonja Pinson”,
besonte se martesa e tyre ishte reale, por e ndaluar publikisht, jetonte në varfëri ekstreme, duke shitur sende personale.
Ky nuk ishte një akt poetik i sakrificës romantike, por një shkëputje e dhimbshme nga realiteti.
Në vitin 1872, Victor Hugo e solli vajzën e tij në Francë dhe e dërgoi në një institut psikiatrik në Saint-Mandé, ku ajo qëndroi deri në vdekjen e saj në vitin 1915.
Këtu është thelbësore të saktësohet një keqinterpretim i përhapur, sipas të cilit Adèle nuk bëri një betim të vetëdijshëm për heshtje.
Ajo nuk ishte një figurë që “zgjodhi të mos fliste”.
Heshtja e saj ishte pasojë e sëmundjes, izolimit dhe përkeqësimit psikotik.
Ajo fliste pak, shkruante copëza, luante piano, jetonte në një botë të brendshme të fragmentuar.
Victor Hugo e vizitoi rregullisht, u kujdes financiarisht për të dhe mbeti i lidhur emocionalisht deri në fund. Por as gjenialiteti, as fama, as dashuria atërore nuk mjaftuan për ta rikthyer vajzën e tij në jetë të plotë.
Në këtë kuptim, Adèle është edhe tragjedia personale më e madhe e Victor Hugo-s.
Adèle Hugo përfaqëson rrezikun e absolutizimit të dashurisë, brishtësinë e identitetit femëror në shekullin XIX, dhe kufirin e paqartë midis pasionit dhe patologjisë.
Ajo nuk është heroina e një romance të bukur, por martirja e një dashurie që nuk u kthye kurrë në dialog.
Adèle Hugo nuk jetoi për të dashuruar; ajo u tret brenda dashurisë. Dhe pikërisht aty qëndron tragjedia e saj më e madhe, jo se deshi shumë, por se nuk pati më asnjë vend tjetër ku të ekzistonte.
Albert Vataj
