Nga babai te djali, nga xhaxhai te nipi, politika greke është karakterizuar prej dekadash nga familje që kanë prodhuar kryeministra, ministra dhe drejtues partish. A është kjo thjesht traditë politike apo një sistem që favorizon mbiemrat e njohur?
Në Greqi, rruga drejt pushtetit ka qenë historikisht e lidhur jo vetëm me partitë dhe programet politike, por edhe me mbiemrat e familjeve të njohura. Mitsotakis, Karamanlis dhe Papandreu janë tri prej dinastive më të spikatura, të cilat kanë lënë gjurmë të thella në historinë politike të vendit.
Fenomeni, i njohur në analizat politike si “demokracia trashëgimore”, përshkruan një realitet ku fëmijët, nipërit dhe të afërmit e politikanëve të njohur kanë pasur shpesh një avantazh në hyrjen dhe ngjitjen në karrierën politike.
MITSOTAKIS, FAMILJA QË DREJTON SOT QEVERINË
Në krye të qeverisë greke është Kyriakos Mitsotakis, kryeministër dhe drejtues i partisë konservatore Demokracia e Re.
Ai është djali i Konstantinos Mitsotakis, i cili drejtoi qeverinë greke nga viti 1990 deri më 1993. Por ndikimi i familjes nuk kufizohet vetëm te kryeministri.
Motra e tij, Dora Bakoyannis, ka mbajtur poste të rëndësishme, përfshirë atë të ministres së Jashtme dhe kryetares së Bashkisë së Athinës. Edhe brezi i ri i familjes është përfshirë në politikën greke, duke e bërë mbiemrin Mitsotakis një nga emrat më të njohur të jetës publike në vend.
Ky rast ilustron se si lidhjet familjare, përvoja politike dhe një rrjet i konsoliduar njohjesh mund të ndihmojnë në ndërtimin e karrierave të njëpasnjëshme brenda së njëjtës familje.
KARAMANLIS, NJË TJETËR DINASTI E SË DJATHTËS
Një tjetër emër që ka dominuar politikën greke është Karamanlis.
Konstantinos Karamanlis ishte një prej figurave kryesore të historisë moderne greke. Ai drejtoi qeverinë në disa periudha, përfshirë vitet 1955–1963 dhe 1974–1980, si dhe luajti rol të rëndësishëm në rikthimin e demokracisë pas diktaturës ushtarake.
Vite më vonë, nipi i tij, Kostas Karamanlis, u bë kryeministër i Greqisë nga viti 2004 deri më 2009.
Kështu, një tjetër familje arriti të ruante ndikimin në politikë përmes brezave, duke dëshmuar rëndësinë që kanë emri, trashëgimia politike dhe rrjetet e konsoliduara në jetën partiake greke.
PAPANDREU, DINASTIA E MADHE E SË MAJTËS
Në krahun tjetër politik qëndron familja Papandreu, e lidhur ngushtë me historinë e së majtës greke dhe me krijimin e PASOK-ut.
Georgios Papandreu ishte një figurë e rëndësishme politike dhe shërbeu disa herë si kryeministër. Djali i tij, Andreas Papandreu, themeloi PASOK-un dhe drejtoi qeverinë greke në periudha të rëndësishme, veçanërisht gjatë viteve 1981–1989 dhe 1993–1996.
Më pas, edhe nipi, George Papandreu, u bë kryeministër në vitin 2009, duke vazhduar traditën politike të familjes.
Tri breza me përfaqësim në nivelet më të larta të pushtetit e bëjnë familjen Papandreu një nga shembujt më të qartë të trashëgimisë politike në Greqi.
A ËSHTË POLITIKA GREKE E MONOPOLIZUAR NGA FAMILJET?
Studimet mbi politikën greke kanë evidentuar prej kohësh praninë e familjeve politike dhe ndikimin e tyre në përzgjedhjen e kandidatëve, në drejtimin e partive dhe në perceptimin e publikut.
Një studim mbi zgjedhjet parlamentare të vitit 2004 evidentonte një numër të konsiderueshëm kandidatësh me lidhje të afërta familjare me politikanë në detyrë ose ish-politikanë. Analiza akademike të mëvonshme e kanë trajtuar këtë dukuri si një tipar të qëndrueshëm të sistemit politik grek.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se politika greke kontrollohet ligjërisht vetëm nga disa familje. Zgjedhjet janë konkurruese dhe votuesit kanë mundësinë të zgjedhin mes partive dhe kandidatëve të ndryshëm.
Debati lidhet më tepër me pabarazinë e mundësive për të hyrë në politikë. Një kandidat që vjen nga një familje e njohur mund të ketë më shumë akses në media, burime financiare, kontakte dhe strukturat e partisë sesa një kandidat pa këtë trashëgimi.
Kritikët e këtij fenomeni argumentojnë se kjo mund të kufizojë konkurrencën e brendshme, të forcojë rrjetet e pushtetit dhe ta bëjë më të vështirë ngritjen e figurave të reja. Nga ana tjetër, mbështetësit e politikanëve që vijnë nga këto familje mund të vlerësojnë përvojën, njohjen publike dhe rezultatet e tyre individuale.
NJË FENOMEN QË SHKON PËRTEJ TRI FAMILJEVE
Mitsotakis, Karamanlis dhe Papandreu nuk janë të vetmit emra që kanë prodhuar disa breza politikanësh. Edhe familja Venizelos ka pasur rol të rëndësishëm në historinë e vendit, me Eleftherios Venizelos dhe djalin e tij Sophoklis, që të dy kryeministra.
Për këtë arsye, debati mbi trashëgiminë politike në Greqi nuk është thjesht çështje e një qeverie apo e një partie. Ai lidhet me mënyrën se si janë ndërtuar karrierat politike përgjatë dekadave dhe me raportin mes demokracisë, meritokracisë dhe pushtetit familjar.
Pyetja që mbetet është nëse partitë greke mund të krijojnë më shumë hapësirë për figura të reja, të cilat të ngjiten në majat e politikës përmes meritës dhe mbështetjes publike, e jo për shkak të mbiemrit që mbajnë.
Shkrim nga Bufiurte.al
