Pusteci është një bashki shqiptare. Banorët e saj kanë të drejtë të ruajnë, kultivojnë dhe promovojnë identitetin, gjuhën dhe traditat e tyre maqedonase. Kjo është pjesë e të drejtave të minoriteteve dhe duhet respektuar.
Por minoriteti nuk do të thotë se territori pushon së qeni Shqipëri.
Kjo është pikërisht pyetja që ngre ngjarja e djeshme në Pustec, ku për të dytën herë, në një aktivitet ku ishte i pranishëm kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski, u ekzekutua vetëm himni maqedonas dhe jo Himni Kombëtar i Republikës së Shqipërisë.
Festivali Folklorik Maqedonas “Prespa” u zhvillua në Pustec nën patronazhin e Mickoskit. Sipas raportimeve, në organizim ishte i përfshirë edhe Edmond Themelko, ish-kryetar i Bashkisë Pustec dhe një prej figurave kryesore të organizimit të aktivitetit.
Dhe kjo nuk është hera e parë.
Në maj, gjatë një tjetër vizite të Mickoskit në Pustec, u raportua e njëjta situatë: u ekzekutua himni maqedonas, ndërsa himni shqiptar mungoi.
Këtë herë reagimi i kryebashkiakut aktual, Pali Kolefski, ishte i qartë. Ai tha se kishte kërkuar paraprakisht që krahas himnit maqedonas të ekzekutohej edhe himni shqiptar, duke theksuar se aktiviteti zhvillohej në territorin e Shqipërisë dhe se himni shqiptar duhet të respektohet. Ai madje kërkoi ndjesë publikisht, ndonëse tha se Bashkia Pustec nuk ishte organizatore e aktivitetit.
Pra, pyetja nuk është nëse Pusteci duhet të festojë kulturën maqedonase. Sigurisht që po.
Pyetja është tjetër:
Pse në një aktivitet të zhvilluar në territorin e Republikës së Shqipërisë, me praninë e kryeministrit të një shteti tjetër, nderohet vetëm himni i shtetit mik dhe lihet jashtë himni i shtetit pritës?
Dhe kur kjo ndodh për herë të dytë, nuk mund të trajtohet më thjesht si një “harresë”.
Protokolli shtetëror shqiptar parashikon përdorimin e himnit kombëtar në ceremonitë shtetërore dhe të nderit. Dokumentet e protokollit shtetëror të publikuara në Fletoren Zyrtare e trajtojnë himnin kombëtar si pjesë të ceremonive zyrtare.
Prandaj, ajo që ndodhi në Pustec meriton një shpjegim.
Dhe këtu hyn në vëmendje Edmond Themelko.
Themelko nuk është thjesht një qytetar i Pustecit. Ai ka qenë kryetar i Bashkisë Pustec dhe është një figurë politike e lidhur prej vitesh me përfaqësimin politik të minoritetit maqedonas në Shqipëri. Ai është identifikuar si kryetar i Aleancës Maqedonase për Integrim Evropian dhe ka drejtuar Bashkinë Pustec.
Sot, nga pozita e organizatorit të aktiviteteve të tilla, ai me siguri ka për qëllim të rikthehet në jetën politike të Pustecit, me mbështetjen e kryeministrit aktual maqedonas.
Një tjetër episod i rëndësishëm në historikun publik të Edmond Themelkos është edhe arrestimi i tij në Maqedoni në shtator të vitit 2017. Atëherë, kur ishte ende kryetar i Bashkisë së Pustecit, Themelko u arrestua me urdhër të autoriteteve maqedonase dhe u dërgua në burgun e Shutkës, pasi Gjykata në Shkup kishte caktuar 30 ditë paraburgim. Ai ishte i përfshirë në çështjen “Titanik”, një hetim i Prokurorisë Speciale Publike të Maqedonisë për parregullsi dhe manipulime të zgjedhjeve. Themelko ishte arrestuar edhe më herët, në shkurt të vitit 2016, për të njëjtën çështje.
Pra, Edmond Themelko deri dje ishte shkelës i ligjit në Maqedoni, sot mbështetet nga ata që krijojnë ligjet.
Sepse një minoritet mund të ketë flamurin e vet kulturor, këngët e veta, vallet e veta dhe festivalet e veta.
Por nuk mund të ketë një territor të vetin brenda territorit të Shqipërisë.
Pusteci mund të jetë maqedonas në kulturën e tij, por është shqiptar në territorin dhe në sovranitetin e tij.
Dhe pikërisht për këtë arsye, ajo që ndodhi me himnin është më shumë se një detaj ceremonial.
Është një mesazh.
Dhe nëse ky mesazh përsëritet, atëherë lind pyetja nëse kemi të bëjmë me një rastësi apo me një mënyrë të qëllimshme për të prodhuar një simbolikë ku identiteti maqedonas vendoset përpara identitetit shtetëror shqiptar.
Kjo është arsyeja pse nuk duhet të heshtet.
Sepse respektimi i minoriteteve nuk do të thotë relativizim i shtetit shqiptar. Përkundrazi, një minoritet i respektuar është pikërisht ai që i ushtron të drejtat e veta brenda rendit kushtetues të shtetit ku jeton.
Edhe një episod tjetër nga aktiviteti publik i Themelkos meriton të rikujtohet, protesta e tij para Ambasadës së Greqisë në Tiranë, në periudhën e debatit për emrin e Maqedonisë.
Ka pretendime se kjo protestë pati ndikim te banorët e Pustecit që prisnin dokumente greke për punë dhe emigracion.
Dhe pikërisht për këtë arsye, ngjarja e Pustecit duhet parë me më shumë vëmendje.
Sepse nuk është çështja e një kënge.
Nuk është çështja e një festivali.
Dhe nuk është çështja nëse në Pustec duhet të dëgjohen këngët maqedonase.
Çështja është nëse, në një pjesë të territorit të Republikës së Shqipërisë, mund të organizosh një ceremoni me një kryeministër të huaj, të ekzekutosh vetëm himnin e shtetit të tij dhe të lësh jashtë himnin e shtetit ku ndodhesh.
Dhe nëse kjo ndodh dy herë, përgjegjësia për të dhënë shpjegime nuk mund të fshihet pas folklorit.
Pusteci duhet të jetë krenar për identitetin e tij.
Por edhe Shqipëria duhet të jetë e respektuar në Pustec.
Sepse minoriteti është pasuri e Shqipërisë, jo përjashtim nga Shqipëria.
Prodhim i Bufiurte.al
